Help

Met deze knop komt u in de inhoudsopgave.
Hier kunt u direct naar een specifiek thema of pagina.
Met deze knoppen kunt u door de pagina’s heen bladeren
Met deze knop gaat u in één keer helemaal terug naar boven
Doormiddel van deze knop bent u deze help pagina aan het bekijken.

Blockchain, een scenarioverkenning

De strategische Kennisagenda van de Belastingdienst heeft als doel om (samen met externen) te verkennen of, hoe en waar maatschappelijke ontwikkelingen van invloed zullen zijn op de toekomst van de Belastingdienst. In het kader van de vernieuwing van de Kennisagenda wordt onder andere ingezet op het verbreden van de tot nu toe gebruikelijke werkvormen waarin deze verkenningen plaatsvonden. Van daaruit is in 2017 een samenwerking aangegaan met de afdeling Architectuur, Technologie en IV-voortbrenging (ATiV) binnen de IV-organisatie. Vanuit deze samenwerking loopt thans een verdiepende verkenning van de impact die blockchain-technologie op middellange termijn kan gaan hebben op belastingheffing.

BLOCKCHAIN EN DE BELASTINGDIENST


‘Distributed ledger technology’ (DLT), waarvan blockchain en de op blockchain-technologie draaiende Bitcoin op het moment de bekendste manifestaties zijn, is een technologie die een nieuwe digitale infrastructuur voor economische transacties biedt. Deze digitale infrastructuur kenmerkt zich door haar gedistribueerde en onveranderbare karakter en een governance model dat is gebaseerd op transparantie, gedeelde informatie en (wiskundig bepaalde) consensus mechanismen. In deze tijd van grootschalige digitalisering gaan het (automatisch) verwerken van complexe data en het uitvoeren van transacties op grote schaal steeds meer tot de kern van de werkzaamheden van belastingautoriteiten behoren. Daardoor kunnen dergelijke vernieuwende technologieën van grote invloed zijn op de manier waarop deze belastingautoriteiten opereren. Voorvechters van DLT voorspellen een ontwrichtende invloed van de technologie op de economie en de maatschappij waarbij soms de vergelijking wordt getrokken tussen DLT en de ontwikkeling van het TCP/IP protocol dat het internet in zijn huidige vorm mogelijk maakte.
Voor de Belastingdienst is het belangrijk om te erkennen en te begrijpen hoe potentieel ontwrichtende technologieën mogelijk van invloed zijn op het maatschappelijk speelveld waarin zij acteert.
Echter, hoewel er nu een aanzienlijke hype rondom DLT is waar te nemen worden strategische beschouwingen belemmerd door de grote marge van onzekerheid die bestaat rondom de toekomstige ontwikkelingen en impact van de technologie. Het gaat dan in de context van belastingen bijvoorbeeld over beschouwingen over de positie en de rol die belastingdiensten hebben in een veranderende wereld. Op dit moment is er nog weinig grip op het type veranderingen dat we kunnen verwachten, op welke manier deze veranderingen zich zullen manifesteren en welke maatschappelijke impact deze teweeg zullen brengen.

SCENARIOVERKENNING


Vanwege deze onzekerheden leent het onderwerp zich uitermate goed voor een verdiepende verkenning in de vorm van scenario ontwikkelingen, waarin met behulp van toekomstscenario’s de onzekerheid in kaart wordt gebracht en het gesprek over de mogelijke implicaties voor de Belastingdienst gestructureerd gevoed kan worden. De verkenning is gestart in september 2017 en is grofweg in drie fases onder te verdelen.
Allereerst is er door middel van expert interviews en een expert workshop met een diverse groep blockchainexperts systematisch verkend welke onzekerheden er zijn rondom de te verwachten ontwikkelingen rondom DLT. Er is daarbij uitgegaan van een horizon tot 2025.
Vervolgens is in een tweede expertworkshop bepaald welke twee onzekerheden (vanuit perspectief overheid/Belastingdienst) de grootste invloed zullen hebben op hoe de technologie zich zal ontwikkelen. De twee geïdentificeerde onzekerheden (betrokkenheid overheid (actief / passief) en dominant type DLTs (overwegend openbare DLTs / overwegend private DLTs)vormen de twee assen waarlangs vier toekomstscenario’s uitgewerkt worden.
Tot slot zijn deze scenario’s verrijkt in een derde workshop met de interne klankbordgroep, waar nadrukkelijk het Belastingdienst-perspectief werd toegevoegd. De definitieve scenario’s worden begin december opgeleverd en daarmee is de ontwikkelingsfase afgerond.
Belangrijk om te benadrukken is dat de scenario’s geen doel op zich zijn en slechts een instrument zijn om een strategisch gesprek over de toekomst van de Belastingdienst in het licht van DLT te faciliteren. Daartoe zal op een nader te bepalen datum in 2018 een sessie met bestuurders van de Belastingdienst, DG-Bel en DGFZ georganiseerd worden. Het verslag van deze sessie vormt de afronding van het project. In de komende periode zal hier verder verslag van worden gedaan.

terug naar boven